Licht

‘Planten hebben licht nodig om te groeien. Ook in de handelsketen zou het mooi zijn als de planten licht kregen, zeker als de transport- en opslagfase lang duurt.’

Hoeveel licht je een plant moet geven, is afhankelijk van haar oorspronkelijke standplaats in de natuur. Je komt een plant nooit tegen op een plek waar hij meer licht krijgt dan hij nodig heeft. Als een plant minder licht krijgt dan nodig is, kan de plant groeistoornissen gaan vertonen. Hij kan minder snel gaan groeien, de bladeren kunnen verkleuren, kleiner worden of afvallen en de ruimte tussen de bladknopen op de stengel (internodiën) kan groeien. Planten kunnen vaak overdreven naar het licht toe groeien. Planten die al wat ouder zijn, verliezen door gebrek aan licht de onderste bladeren. Bonte en gekleurde bladeren kunnen gaan vergroenen. Bloeiende
en vruchtdrachtende planten verliezen hun bloemen en vruchten al snel. Bovendien komen er geen nieuwe knoppen meer aan. Het zal duidelijk zijn: een langdurige periode van slechte (lichtarme) omstandigheden in
de handelsketen en bij de bloemist kan ook bij een plant tot schade leiden. Dit blijkt vaak aan de langgerekte
gele scheuten met kleine gele blaadjes. Dit heet etioleren.

Hoeveel licht een plant nodig heeft, kun je vaak zien aan het uiterlijk. Het vertelt je ook iets over de oorspron- kelijke standplaats. Over het algemeen zijn alleen planten afkomstig uit een warm en droog klimaat geschikt om thuis in de volle zon te zetten. Meestal hebben zij harde en stugge bladeren, weinig huidmondjes en een opperhuid met een beschermende waslaag of bladharen. Het zijn allemaal kenmerken van een plant die de verdamping van vocht tot een minimum beperken. Andere planten die op hun oorspronkelijke plaats wel de volle zon verdragen, doen dat niet op een vensterbank op het zuiden, omdat de temperatuur, de watertoevoer
en de luchtvochtigheid te zeer afwijken. Bovendien kan de zon door het glas verbranding veroorzaken.

In de handelsfase is eigenlijk een hoeveelheid licht nodig. Niet zozeer om de plant te laten groeien, maar om hem in voldoende conditie te houden. In figuur staan een aantal lichtniveaus die planten minimaal nodig hebben om bij lange bewaring niet achter uit te gaan in kwaliteit. Bloeiende planten zijn overigens vaker gevoeliger voor lichtgebrek dan groene planten. Denk maar aan bloem- en knopval. Die kan al na enkele dagen optreden.

Figuur 6-5: De lichtwaarde die een plant minimaal nodig heeft bij een lange bewaring om niet in kwaliteit
achter uit te gaan.

Het zal duidelijk zijn dat in de handelsketen (en dus ook bij de bloemist) de hoeveelheid licht meestal (veel) te
laag is. Belichten of bijlichten is in de praktijk meestal onhaalbaar. Een snelle doorlooptijd is daarom ook voor potplanten  van  het  grootste  belang.  Een  ander  aspect  van  licht  is  de  daglengte.  Voor  de  ontwikkeling  van bloemenknoppen kan het nodig zijn dat een plant een minimaal aantal uren licht (of duisternis) per etmaal nodig heeft. Dit noem je fotoperiodiciteit. Als je het over fotoperiodiciteit hebt, kun je planten in drie groepen indelen:
1   kortedagplanten (kd) moeten voor het vormen van de bloemknoppen minstens twaalf uur per etmaal onaf- gebroken in het donker staan gedurende enkele weken. Voorbeelden zijn Euphorbia pulcherrima (kerstster), kalanchoe, dendranthema indicum groep (potchrysant) en begonia elatior groep (begonia).
2   langedagplanten (ld) moeten minimaal twaalf tot veertien uur licht per etmaal hebben om knoppen te kunnen vormen. Voorbeelden zijn: pachystachys, pentas, dianthus (potanjer).
3   bij dagneutraleplanten (dn) maakt het voor de knopvorming niet uit hoeveel licht zij op een dag krijgen. Voor
de bloemknopvorming reageren ze vooral op temperatuur. Voorbeelden zijn stephanotis, columnea en clivia

Figuur 6-6: Pachystachys is een langedagplant en clivia is een dagneutraleplant.

Bij de handel in dergelijke planten moet je er rekening mee houden dat er problemen kunnen ontstaan met de
knoppen en bloemen. Als kortedagplanten langdurig (vele dagen) in de handelsfase onder langedagomstan- digheden komen te staan, kan dit tot knopverdroging leiden bij de consument. En langedagomstandigheden ontstaan al als er een simpel gloeilampje in de opslagruimte brandt. Een hoge omloopsnelheid is bij dit soort gewassen dan ook van groot belang.

Vragen

Geef aan welke van de volgende beweringen juist zijn:
1   Bij te weinig licht verkleinen de internodiën.
2   Door lichtgebrek vallen met name de onderste bladeren af.
3   Planten met harde stugge bladeren zijn vaak zonminnende planten.
4   Fotoperiodiciteit gaat over de ontwikkeling van de plant en niet over de groei.
5   Potanjer is een kortedagplant.
6   Kortedagplanten hebben weinig licht nodig voor de bloemknopvorming.
7   Phoenix (dadelpalm) heeft meer licht nodig dan een howea (kentia). Beantwoord de volgende vragen:
1   Welke schade kan ontstaan bij groene bladplanten in de handelsketen bij een lange doorlooptijd?
2   Welke schade kan specifiek ontstaan bij bonte planten in de handelsketen bij een lange doorlooptijd?
3   Noem drie kenmerken die je veel tegenkomt bij zonplanten.
4   Welke lichthoeveelheid hebben de minst lichtbehoeftige planten toch nog nodig?
5   Waarom kan ook daglengte in de afzetfase belangrijk zijn?
6   Welk verband is er tussen een hoge doorlooptijd en de lichtbehoefte in het handelstraject?